Op een vroege ochtend, vrijdag 3 mei, begonnen we aan een bijzondere reis met een groep van acht parochianen en orgelliefhebbers. Ons doel was even nobel als opwindend: we wilden getuige zijn van de restauratie van het beroemde Pelsorgel. Deze delicate taak werd toevertrouwd aan de ervaren handen van orgelmaker Kaat en Tijhuis uit Kampen, een naam synoniem van meer dan vijftig jaar vakmanschap in het restaureren en repareren van deze majestueuze instrumenten.
Het was een reis die ons over de Nederlands-Duitse grens voerde, nabij de stad Lingen, waar Menno Kaat zijn werkplaats en thuis heeft. Het gezelschap werd samengesteld door Daan Kagchelland, de bezieler van deze expeditie. In alle vroegte werd er gestart vanaf Halsteren, met aan boord Jos Botermans, Sjoerd Kagchelland en Patrick Goverde (orgelist van de St. Annaparochie), naar Oud-Vossemeer gereden om daar Paul Jas op te pikken. Tom Stelten stapte in de bus in Tholen-stad en het gezelschap was compleet toen Bergen op Zoom werd aangedaan. Daar stapten de organisten Theo Slangen en Peter Bakx (tevens de fotograaf van het gezelschap) aan boord. Helaas waren Hans Dogge en Adrie Rockx verhinderd voor deze reis die via Gorinchem, Amersfoort richting Oldenzaal naar de Duitse stad Lingen voerde. Deze stad ligt hemelsbreed zo'n 20 kilometer van de Drentse grens. Er is daar heel wat gezamenlijke geschiedenis te ontdekken. De Oranjes hielden zich regelmatig op in deze stad en probeerden eind achttiende eeuw zelfs vanuit Lingen een strijdmacht op de been te brengen om de Bataafse Republiek omver te werpen.
Eenmaal daar aangekomen voerde de weg ons langs groene landschappen en bracht ons tenslotte naar het uitgestrekte landgoed van Menno Kaat dat ongeveer 6 ha grond beslaat. Daar werden we warm verwelkomd door zijn familie, die ons meenam voor een rondleiding door de werkplaats en de prachtige omgeving met paardenstallen en verblijf- en kampeergelegenheden. De werkplaats van Menno Kaat was een schatkamer van vakmanschap, gevuld met speciale gereedschappen en basismaterialen, zoals hout en leder, die de ziel van het Pelsorgel tot leven brachten.
Na een boeiende rondleiding werden we getrakteerd op een traditionele Nederlandse barbecue, compleet met sappige hamburgers en worsten, omdat, zoals Menno opmerkte, de Duitse varianten niet konden tippen aan de Nederlandse kwaliteit.
Bij het afscheid herinnerde Menno ons aan zijn aanstaande bezoek op maandag en dinsdag 6 en 7 mei aan Halsteren voor verdere restauratiewerkzaamheden. Terwijl we terugreisden, overspoelde een gevoel van voldoening ons allemaal, wetende dat we deel uitmaakten van een nobel streven dit unieke orgel en haar muzikale geschiedenis in Halsteren te behouden.
Terug in Nederland, na een reis die door veel files werd gedomineerd, sloten we de dag af in een gezellig restaurant in Hilvarenbeek, waar we elkaar bedankten voor de vele vrijwilligersuren die waren besteed aan dit belangrijke project. De restauratie van het Pelsorgel was niet alleen een technische uitdaging, maar ook een viering van gemeenschap en passie voor muziek.
Het doel van deze restauratie strekt zich verder uit dan alleen het herstellen van een orgel; het is een testament van de toewijding van velen om ons cultureel erfgoed te behouden en te koesteren. We kijken nu al uit naar de dag dat het Pelsorgel weer zal klinken in volle glorie in de prachtige kerk van Halsteren, een moment dat we samen hebben mogelijk gemaakt.
De restauratie:
De restauratieplannen voor het Pelsorgel spelen al geruime tijd. Vanwege de hoge kosten van de restauratie werd de beslissing telkens uitgesteld. Verscheidene professionele orgelrestaurateurs en -bouwers hebben geadviseerd om het orgel op korte termijn grondig aan te pakken om het in goede staat te houden. Het snel en eenvoudig stemmen en "schoonmaken" van het orgel zou op de lange termijn geen voordeel opleveren, aangezien het orgel binnen een jaar weer ontstemd zou zijn.
Daarom is er besloten tot een grondige restauratie, waarvan de kosten ongeveer 30.000 euro inclusief BTW bedragen. SBQ was bereid om 5.000 euro bij te dragen, en deze inspanning wordt volledig ondersteund door vele vrijwilligers van SBQ. Onder leiding van de orgelrestaurateurs Kaat en Tijhuis hebben zij ondersteunende hand- en spandiensten verricht, wat heeft geresulteerd in aanzienlijke kostenbesparingen voor de restauratie.
Bovendien draagt SBQ ook alle kosten voor het herstellen van de muur achter het orgel; die muur heeft overigens grotendeels bijgedragen aan de stofschade die aan het orgel is ontstaan.
Benefietconcerten in het vooruitzicht:
Benefietconcerten zullen worden georganiseerd om het resterende bedrag van 25.000 euro te verzamelen. In eerste instantie zou dit bedrag door de parochie moeten worden voorgefinancierd. Het bedrag zal echter in delen worden betaald, aangezien de restauratie naar verwachting ruim 6 maanden in beslag zou nemen. SBQ en de PKC Halsteren schatten in dat ze een groot deel dit bedrag de komende jaren kunnen terugverdienen met behulp van benefiet(orgel)concerten, subsidies van de gemeente Bergen op Zoom, orgelfondsen en diverse cultuurfondsen.
We kijken uit naar juni van dit jaar, wanneer we hopen het Pelsorgel weer in volle glorie te kunnen laten klinken in onze prachtige Quirinuskerk in Halsteren.
Namens de reismetgezellen,
Paul Jas
Vicevoorzitter St. Christoffelparochie
